Żeby poprawić czytanie ze zrozumieniem, podziel każde czytanie na trzy części. Przed czytaniem przejrzyj nagłówki i zdecyduj, na jakie pytania chcesz znaleźć odpowiedź. W trakcie czytaj sekcja po sekcji, rób krótkie notatki własnymi słowami i zatrzymaj się, gdy coś przestaje mieć sens. Po czytaniu zamknij książkę, zapisz, co pamiętasz, i wytłumacz to na głos. W tym ostatnim kroku dzieje się najwięcej zrozumienia i to właśnie ten krok większość uczniów pomija.
Ten przewodnik jest dla uczniów i studentów, którzy czytają podręczniki, artykuły i lektury do zajęć. Poniżej znajdziesz 14 strategii w kolejności, w jakiej ich używasz, szybki sposób na sprawdzenie, ile do ciebie dotarło, i rozwiązania najczęstszych problemów.
Większość problemów ze zrozumieniem nie ma nic wspólnego z inteligencją ani słownictwem. Biorą się z biernego czytania: oczy suną po wierszach, a myśli są gdzie indziej. Potem strona wygląda znajomo, więc wydaje się, że została zrozumiana.
Dobrzy czytelnicy robią coś innego. Czytają z pytaniem w głowie, zauważają, kiedy gubią wątek, i sprawdzają się na końcu. Badacze nazywają to monitorowaniem własnego rozumienia i jest to forma metapoznania. Wszystkiego tego można się nauczyć. Definicję samej umiejętności znajdziesz w słowniku pod hasłem rozumienie tekstu.
1. Wiedz, po co czytasz
Czytanie do sprawdzianu, do dyskusji na zajęciach i do wypracowania to trzy różne zadania. Napisz jedną linijkę u góry notatek: "Czytam to, żeby...". To decyduje o tym, na co zwracasz uwagę.
2. Zrób przegląd rozdziału w dwie minuty
Przejrzyj tytuł, nagłówki, pogrubione pojęcia, schematy, pierwszy akapit oraz podsumowanie albo pytania na końcu rozdziału. Budujesz mapę. Kiedy później czytasz szczegóły, twój mózg ma gdzie je odłożyć.
3. Zamień nagłówki w pytania
"Przyczyny rewolucji francuskiej" zamienia się w "Co spowodowało rewolucję francuską?". Teraz czytasz, żeby znaleźć odpowiedź, a to utrzymuje skupienie. To krok Question z metody SQ3R.
4. Zapytaj siebie, co już wiesz
Poświęć 30 sekund na przypomnienie wszystkiego, co wiesz o temacie, z zajęć, wcześniejszych rozdziałów albo z wiadomości. Nowa informacja lepiej się trzyma, gdy łączysz ją z czymś, co już jest w głowie.
5. Czytaj we fragmentach, nie całymi rozdziałami
Przeczytaj jedną sekcję, zwykle od nagłówka do nagłówka, i zatrzymaj się. Długie odcinki bez przerwy to miejsce, w którym myśli odpływają. Rozdział na 30 stron zamienia się w osiem albo dziesięć krótkich sekcji.
6. Pisz notatki na marginesie zamiast zakreślać
Po każdej sekcji zapisz na marginesie albo w notatkach kilka słów, które streszczają ją własnymi słowami. Zakreślać łatwo bez myślenia. Napisać notatkę już nie. Nasze odpowiedzi jak robić adnotacje w podręczniku i jak robić notatki z podręcznika pokazują proste systemy.
7. Zatrzymaj się przy pierwszej niejasności
Kiedy zdanie przestaje mieć sens, nie brnij dalej w nadziei, że samo się wyjaśni. Przeczytaj akapit jeszcze raz, spójrz na schemat albo wróć do poprzedniej sekcji. Niejasności się kumulują: jeśli umknie ci definicja ze strony 4, strony od 5 do 10 też nie będą miały sensu.
8. Odgaduj nieznane słowa z kontekstu, a potem sprawdzaj
Spróbuj zgadnąć znaczenie ze zdania wokół słowa, a potem sprawdź je w słowniku, jeśli słowo jest ważne. Prowadź krótką listę kluczowych pojęć dla każdego rozdziału. Terminy specjalistyczne w podręczniku są zwykle wyjaśnione w tekście albo w słowniczku na końcu.
9. Naprawdę patrz na rysunki i tabele
Uczniowie pomijają schematy, bo wyglądają na czasochłonne. Ale w podręcznikach do nauk ścisłych i ekonomii rysunek jest często najjaśniejszym wyjaśnieniem na stronie. Przeczytaj podpis, znajdź osie albo opisy i powiedz jednym zdaniem, co pokazuje.
10. Zwolnij przy trudnych tekstach
Tempo nie jest celem. Gęsty materiał, taki jak źródło historyczne, dowód matematyczny czy wyrok sądu, wymaga wolniejszego tempa, czasem dwóch podejść. Łatwiejsze teksty możesz czytać szybciej. Nasza odpowiedź jak czytać szybciej bez utraty zrozumienia wyjaśnia, kiedy szybkość pomaga, a kiedy kosztuje zrozumienie.
11. Wylej z siebie wszystko z pamięci
Zamknij książkę i przez pięć minut zapisuj wszystko, co pamiętasz: główne myśli, pojęcia, przykłady, to, jak się łączą. Potem otwórz książkę i innym kolorem uzupełnij to, czego zabrakło. To metoda blurting i pokazuje dokładnie, co się nie utrwaliło.
12. Naucz kogoś innego
Wytłumacz rozdział na głos koledze, zwierzakowi albo pustemu pokojowi, prostymi słowami. Tam, gdzie się zacinasz albo sięgasz po dokładne sformułowanie z książki, jeszcze tego nie rozumiesz. To sedno techniki Feynmana.
13. Napisz krótkie streszczenie
Napisz z pamięci od trzech do pięciu zdań o tym, czego dotyczył rozdział i jakie były jego główne punkty. Jeśli ci się to udaje, tekst jest dla ciebie jasny. Nasz przewodnik jak napisać streszczenie krok po kroku to pokazuje.
14. Odpowiedz na pytania do tekstu
Użyj pytań z końca rozdziału, pytań ułożonych z nagłówków, albo zadań ćwiczeniowych od nauczyciela. Odpowiadaj z zamkniętą książką. Dzień lub dwa później odpowiedz na nie jeszcze raz. Ta druga runda przenosi materiał do pamięci długotrwałej.
| Strategia | Kiedy | Co naprawia |
|---|
| Wyznacz cel | Przed | Czytanie bez wiedzy, co jest ważne |
| Przegląd i pytania | Przed | Gubienie się w szczegółach |
| Czytanie we fragmentach | W trakcie | Odpływanie myślami |
| Notatki na marginesie własnymi słowami | W trakcie | Bierne czytanie |
| Zatrzymanie przy niejasności | W trakcie | Rosnące luki |
| Wylanie z pamięci | Po | Myślenie, że umiesz, gdy nie umiesz |
| Nauczenie kogoś innego | Po | Płytkie zrozumienie |
| Odpowiadanie na pytania później | Po | Zapominanie do egzaminu |
To podstawowe strategie aktywnego czytania. Nie potrzebujesz wszystkich za każdym razem. Przy krótkim artykule wystarczy przegląd i wylanie z pamięci. Przy trudnym rozdziale podręcznika, z którego będziesz sprawdzany, użyj pełnego zestawu.
Szybki test po każdym czytaniu:
- Czy potrafisz podać główną myśl w jednym zdaniu, nie patrząc?
- Czy potrafisz wymienić trzy lub cztery punkty, które ją wspierają?
- Czy potrafisz zdefiniować kluczowe pojęcia własnymi słowami?
- Czy potrafisz wyjaśnić, jak ten rozdział łączy się z poprzednim?
- Czy potrafisz odpowiedzieć na pytanie o ten tekst, którego wcześniej nie znasz?
Jeśli na dwa lub więcej pytań odpowiadasz "nie", wróć do sekcji, których nie umiesz wyjaśnić, a nie do całego rozdziału.
Odpływasz myślami co kilka akapitów. Czytaj krótsze fragmenty i po każdym napisz jedną notatkę na marginesie. Odłóż telefon do innego pokoju. Czytaj przy biurku, a nie w łóżku.
Słownictwo jest za trudne. Zrób listę kluczowych pojęć rozdziału, zanim zaczniesz, na podstawie pogrubionych terminów i słowniczka. Liczy się też wiedza ogólna: przeczytanie najpierw łatwiejszego przeglądu, na przykład hasła w encyklopedii albo filmu wprowadzającego, bardzo ułatwia trudny tekst.
Rozumiesz podczas czytania, ale następnego dnia nic nie pamiętasz. To normalne. Rozumienie i zapamiętywanie to dwie różne rzeczy. Dodaj kroki po czytaniu, a potem powtórz pytania po jednym dniu i jeszcze raz po kilku dniach.
Czytasz zbyt wolno, żeby przerobić całą lekturę. Najpierw zrób przegląd i dokładnie czytaj te części, które odpowiadają na twoje pytania. Resztę przejrzyj. Nie każdy akapit zasługuje na tyle samo uwagi.
Krok 14 jest najtrudniejszy do zrobienia samemu, bo potrzebujesz dobrych pytań dokładnie do rozdziału, który czytasz. StudyPDF może je stworzyć. Wgrywasz rozdział, slajdy z zajęć albo zdjęcia stron, a on buduje z tego materiału pytania ćwiczeniowe: wielokrotnego wyboru, z krótką odpowiedzią i z uzupełnianiem luk, każde z wyjaśnieniem i stroną źródłową.
Gdy odpowiesz źle, możesz otworzyć cytowaną stronę i przeczytać jeszcze raz tylko ten fragment, a to dokładnie ten rodzaj celowego czytania, który pomaga. Twoje odpowiedzi są zapisywane per pojęcie, więc następne pytania mogą skupić się na tym, co jeszcze jest dla ciebie niejasne. Używaj tego po tym, jak samodzielnie przeczytasz rozdział, a nie zamiast czytania. Darmowy plan wystarcza na około cztery materiały tygodniowo.
Jakie są strategie czytania ze zrozumieniem?
Popularny zestaw pięciu: przegląd tekstu, zadawanie pytań, łączenie z tym, co już wiesz, streszczanie i monitorowanie własnego rozumienia (zauważanie niejasności i ich naprawianie). Razem zamieniają bierne czytanie w aktywne.
Co to jest strategia czytania 3-2-1?
Po czytaniu zapisujesz trzy nowe rzeczy, dwie, które cię zainteresowały albo o których chcesz wiedzieć więcej, i jedno pytanie, które zostało. To szybki sposób na przetworzenie tekstu, dobrze działa przy lekturach do zajęć.
Jak długo trwa poprawa czytania ze zrozumieniem?
Te strategie pomagają już od pierwszego rozdziału, bo od razu zmieniają sposób czytania. Większe postępy w słownictwie i wiedzy ogólnej wymagają miesięcy regularnego czytania. Szersze czytanie poza szkołą to przyspiesza.
Czy szybsze czytanie szkodzi zrozumieniu?
Przy trudnym materiale tak. Techniki szybkiego czytania, które pomijają słowa, zwykle obniżają zrozumienie. Szybsze czytanie sprawdza się przy łatwych lub znanych tekstach. Przy podręcznikach, z których będziesz sprawdzany, równe tempo z aktywnymi krokami wygrywa z szybkością.
