Matura ustna z polskiego trwa 30 minut: 15 minut przygotowania, około 10 minut na dwie wypowiedzi monologowe i około 5 minut rozmowy z komisją. Losujesz zestaw z dwoma zadaniami. Pierwsze pochodzi z listy 76 pytań jawnych CKE, które znasz już teraz. Drugie jest niejawne i opiera się na dołączonym materiale: tekście, obrazie albo fragmencie do analizy językowej. Możesz zdobyć 30 punktów, a zdajesz od 9 punktów (30%). Najlepszy plan: jeden zestaw fiszek na każdą lekturę z listy, mały bank kontekstów, stały szablon wypowiedzi i regularny trening z minutnikiem na 15 minut.
Wszystkie liczby poniżej pochodzą z dokumentów CKE: Informatora z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025, komunikatu o liście jawnych zadań na lata 2026 do 2028 i harmonogramu na 2027 rok.
Egzamin w formule 2023 ma stały przebieg:
| Etap | Czas | Co robisz |
|---|
| Losowanie | kilka sekund | Losujesz bilet z numerem zestawu. Zestaw ma dwa zadania. |
| Przygotowanie | do 15 minut | Robisz plan wypowiedzi i notatki na kartkach z pieczątką szkoły. |
| Wypowiedzi monologowe | łącznie około 10 minut | Omawiasz oba zadania, w dowolnej kolejności. Komisja ci nie przerywa. |
| Rozmowa z komisją | około 5 minut | Odpowiadasz na 1 do 3 pytań lub poleceń. |
Kilka szczegółów, które warto znać przed egzaminem:
- Na wydruku zestawu nie wolno nic pisać. Notatki robisz tylko na kartkach ze szkolną pieczątką i zabierasz je ze sobą do stolika komisji.
- Nie możesz korzystać ze słowników ani innych pomocy.
- Jeśli pierwsza wypowiedź trwa dłużej niż 7 minut, ktoś z komisji powie ci, ile czasu zostało na obie.
- Możesz mówić krócej niż 10 minut, ale rozmowa nie przedłuży się przez to, że skończyłeś monolog wcześniej.
- W trakcie egzaminu nikt nie wyjaśnia ci zadań.
Kiedy jest matura ustna 2027?
Według komunikatu CKE część ustna z języka polskiego w terminie głównym odbywa się 7 i 8, od 10 do 13, od 17 do 22, od 24 do 26 oraz 28 i 29 maja 2027 roku, łącznie 17 dni. Dokładny dzień i godzinę ustala twoja szkoła. Termin poprawkowy części ustnej to 24 sierpnia 2027 roku. Pamiętaj, że w tym samym czasie piszesz egzaminy pisemne (polski na poziomie podstawowym jest 4 maja), więc powtórki do ustnej trzeba zamknąć w dużej mierze przed majem.
Zadanie 1 sprawdza znajomość lektury obowiązkowej. Ma zawsze tę samą budowę: zagadnienie w formie twierdzenia albo pytania, wskazanie lektury i polecenie "W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst". Wszystkie zadania tego typu są na liście jawnej, więc to część, którą możesz przygotować w 100%.
Zadanie 2 jest niejawne. Dostajesz zagadnienie i materiał, który jest punktem wyjścia. CKE stosuje trzy typy materiałów:
- tekst literacki (zagadnienie związane z literaturą),
- tekst ikoniczny, na przykład obraz, plakat, fotografia (zagadnienie związane ze sztuką),
- tekst do analizy językowej (zagadnienie związane z językiem).
Do materiału musisz dołożyć drugi tekst. Przy materiale literackim to wybrany utwór literacki albo inny tekst kultury. Przy obrazie to wybrany utwór literacki. Przy zadaniu językowym możesz sięgnąć po tekst kultury, utwór literacki albo własne doświadczenia komunikacyjne.
Za cały egzamin możesz dostać 30 punktów w czterech kryteriach:
| Kryterium | Punkty | Udział |
|---|
| Aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych | 16 (po 8 za każde zadanie) | około 53% |
| Kompozycja wypowiedzi monologowych | 4 (po 2 za każde zadanie) | około 13% |
| Aspekt merytoryczny wypowiedzi w rozmowie | 6 | około 20% |
| Zakres i poprawność środków językowych | 4 | około 13% |
Próg zdawalności to 30%, czyli 9 punktów. Z zasad oceniania wynikają trzy rzeczy, które zmieniają sposób nauki:
- Kontekst to połowa sukcesu w zadaniu 1. Od 5 do 8 punktów możesz dostać tylko wtedy, gdy omawiasz zagadnienie na podstawie lektury i wykorzystujesz kontekst przynajmniej częściowo funkcjonalnie, czyli trafnie wobec zagadnienia. Bez kontekstu masz maksymalnie 4 punkty z 8.
- Błąd kardynalny zeruje zadanie. To błąd, który pokazuje, że nie znasz fabuły albo losów głównych bohaterów lektury omawianej w całości, na przykład pomieszanie biografii dwóch postaci. Za takie zadanie dostajesz 0 punktów za treść i 0 za kompozycję. Jeśli łączna punktacja za treść monologów wynosi 0, w pozostałych kryteriach też dostajesz 0.
- Punkty za kompozycję łatwo zdobyć. Spójna wypowiedź to taka, która ma wstęp, część zasadniczą i zakończenie, logicznie połączone. Stały szablon (niżej) daje ci te 4 punkty prawie automatycznie.
Kontekstem może być między innymi inny utwór literacki, historia literatury, charakter epoki, biografia autora, film, spektakl, obraz, utwór muzyczny, mitologia, Biblia, historia, filozofia albo kwestie społeczne i polityczne. Liczy się, żeby pasował do zagadnienia.
CKE ogłosiła listę 30 sierpnia 2024 roku. Obowiązuje na maturze w 2026, 2027 i 2028 roku i ma 76 zadań do 29 lektur. Zadania nie rozkładają się równo. Pięć lektur daje razem 31 zadań, czyli ponad 40% listy:
| Lektura | Liczba zadań |
|---|
| Adam Mickiewicz, Dziady część III | 9 |
| Bolesław Prus, Lalka | 6 |
| Stefan Żeromski, Przedwiośnie | 6 |
| Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara | 5 |
| Stanisław Wyspiański, Wesele | 5 |
| Albert Camus, Dżuma | 4 |
| George Orwell, Rok 1984 | 4 |
Po 3 zadania mają fragmenty Biblii (Hiob, Kohelet, Apokalipsa), Mitologia Parandowskiego, Makbet, Tango i Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall. Reszta lektur ma po jednym albo dwa zadania. Pana Tadeusza na liście nie ma. Pełną listę pobierzesz ze strony CKE, w komunikatach na rok szkolny 2026/2027.
Kolejność nauki ma znaczenie. Zacznij od siedmiu lektur z tabeli, bo każda godzina nad nimi pokrywa najwięcej losowań. Potem przejdź do lektur z trzema zadaniami, a na końcu do tych z jednym.
Krok 1: jeden zestaw fiszek na każdą lekturę
Zrób dla każdej lektury osobną talię. W talii są dwa rodzaje kart:
- Karty z zadaniami. Przód: dokładna treść zadania z listy. Tył: teza w jednym zdaniu, dwa lub trzy argumenty z konkretnymi scenami, pasujący kontekst i jedno zdanie wniosku.
- Karty z faktami. Imiona bohaterów, kluczowe wydarzenia w kolejności, zakończenie, czas i miejsce akcji. To one chronią cię przed błędem kardynalnym.
Ucz się z talii przez aktywne przypominanie: najpierw powiedz odpowiedź na głos, dopiero potem odwróć kartę. Wracaj do kart w rytmie powtórek rozłożonych w czasie: trudne częściej, łatwe rzadziej. Gotowy układ znajdziesz w naszym szablonie fiszek, a zasady dobrej karty w odpowiedzi jak zrobić dobre fiszki.
Krok 2: bank kontekstów zamiast 76 osobnych
Nie musisz wymyślać nowego kontekstu do każdego zadania. Zbuduj bank 10 do 12 kontekstów, które znasz bardzo dobrze, i dopasuj je do wielu pytań. Przykładowy zestaw:
- biblijny: Księga Hioba (cierpienie niezawinione), przypowieść o synu marnotrawnym,
- mitologiczny: Prometeusz (poświęcenie), Syzyf (bezsens trudu),
- historyczny: zabory, II wojna światowa i Zagłada, PRL i stan wojenny,
- filozoficzny: stoicyzm, egzystencjalizm Camusa,
- biograficzny: losy autora, na przykład Mickiewicz na emigracji,
- filmowy albo malarski: jedna adaptacja lub jeden obraz, który naprawdę widziałeś.
Przy każdej karcie z zadaniem dopisz, który kontekst z banku pasuje. Po kilku tygodniach zobaczysz, że jeden kontekst pasuje do pięciu czy sześciu zadań. Lektury z listy mogą być też kontekstem dla siebie nawzajem, na przykład Zbrodnia i kara przy zadaniu z Dżumy o postawach człowieka wobec zła.
Krok 3: szablon wypowiedzi na około 5 minut
Dwie wypowiedzi mają łącznie około 10 minut, więc na każdą masz mniej więcej 5. Ten szablon spełnia kryterium kompozycji:
- Wstęp (około 30 sekund): powtórz zagadnienie własnymi słowami i postaw tezę. "Moim zdaniem miłość w Lalce bardziej niszczy, niż motywuje, i pokażę to na przykładzie Wokulskiego."
- Argument pierwszy (około 1,5 minuty): konkretna scena z lektury i jej znaczenie dla tezy.
- Argument drugi (około 1 minuty): inna scena lub inna postać, która tezę uzupełnia albo pokazuje drugą stronę.
- Kontekst (około 1 minuty): nazwij go wprost ("W kontekście biograficznym..."), powiedz, co z niego wynika dla zagadnienia.
- Zakończenie (około 30 sekund): wróć do tezy i dodaj jedno zdanie własnej refleksji.
Ten sam szablon działa w zadaniu 2, z jedną zmianą: argument pierwszy to analiza dołączonego materiału, a argument drugi to wybrany przez ciebie drugi tekst.
Krok 4: trening z minutnikiem na 15 minut
Raz lub dwa razy w tygodniu zrób pełną symulację. Wylosuj jedno zadanie jawne i jedno niejawne (przykładowe zadania z rozwiązaniami są w Informatorze CKE, na stronach 52 do 70). Ustaw minutnik:
- Minuty 0 do 2: przeczytaj oba polecenia i zdecyduj o kolejności. Zwykle lepiej zacząć od zadania, które znasz, czyli jawnego.
- Minuty 2 do 6: plan zadania 1. Tylko hasła: teza, dwie sceny, kontekst, wniosek. Masz to w fiszkach, więc idzie szybko.
- Minuty 6 do 13: zadanie 2. Przeczytaj materiał, wypisz dwie lub trzy obserwacje, wybierz drugi tekst i sformułuj tezę.
- Minuty 13 do 15: sprawdź oba plany i dopisz zdania przejścia między częściami.
Potem wygłoś obie wypowiedzi na głos i nagraj się telefonem. Odsłuchaj i sprawdź trzy rzeczy: czy było słychać tezę, czy kontekst był nazwany i czy zmieściłeś się w 10 minutach. Jeśli zapominasz, co chciałeś powiedzieć, pomoże ci nasz przewodnik jak zapamiętać przemówienie, bo plan wypowiedzi zapamiętuje się tymi samymi metodami.
Przy materiale ikonicznym wielu zdających opisuje obraz przez trzy minuty i nie dochodzi do zagadnienia. Lepszy porządek:
- Jedno lub dwa zdania opisu: co jest na pierwszym planie, jakie kolory, jaki nastrój.
- Połączenie z zagadnieniem: co ten obraz mówi o problemie z polecenia.
- Teza: twoja odpowiedź na zagadnienie.
- Utwór literacki jako drugi tekst: wybierz lekturę, którą znasz najlepiej. Lektury z listy jawnej są tu idealne, bo masz je w fiszkach.
- Zakończenie z tezą.
Na każdą lekturę z listy przygotuj sobie dwa lub trzy uniwersalne motywy, na przykład samotność, władza, wina, miłość, wojna, przemiana bohatera. Wtedy przy prawie każdym niejawnym zagadnieniu masz drugi tekst pod ręką.
Przy zadaniu językowym zacznij od tego, co widać w tekście: słownictwo, styl, emocje. Drugim elementem mogą być twoje doświadczenia, na przykład różnica między tym, jak piszesz do przyjaciół, a jak do nauczyciela.
Rozmowa to od jednego do trzech pytań. Dotyczą zagadnień z poleceń, dołączonego materiału albo tekstów, które sam przywołałeś. Komisja nie może cię odpytywać z drobnych faktów, które nie mają związku z tematem. Co najmniej jedno pytanie dotyczy twojej własnej refleksji, na przykład czy postawa bohatera jest dla ciebie przekonująca i dlaczego.
Jak się przygotować:
- Do każdej lektury dopisz w fiszkach kartę "moje zdanie": jedno stanowisko z uzasadnieniem.
- Odpowiadaj pełnymi zdaniami i rozwijaj myśl. Za ogólniki dostajesz mniej punktów, a za same zdawkowe odpowiedzi 0.
- Przywołuj w monologu tylko te teksty, które znasz. Komisja może o nie zapytać.
- Jeśli nie znasz odpowiedzi, powiedz, co wiesz o samym problemie, zamiast milczeć.
Na stres najlepiej działa procedura przećwiczona kilka razy z minutnikiem. Więcej znajdziesz w odpowiedzi jak radzić sobie ze stresem egzaminacyjnym i w ogólnym poradniku jak przygotować się do egzaminu ustnego.
Przykładowy plan, jeśli zaczynasz w styczniu, a ustną masz w maju:
| Okres | Cel |
|---|
| Styczeń | Talie do Dziadów cz. III, Lalki, Przedwiośnia, Zbrodni i kary i Wesela. Bank kontekstów. |
| Luty | Dżuma, Rok 1984 i lektury z trzema zadaniami. Pierwsze symulacje z jednym zadaniem. |
| Marzec | Pozostałe lektury. Jedna pełna symulacja tygodniowo. |
| Kwiecień | Powtórki całych talii, trening zadań niejawnych z obrazkiem i tekstem językowym. |
| Maj | Krótkie codzienne powtórki kart z faktami i dwie ostatnie symulacje. |
Około sześciu zadań tygodniowo wystarczy, żeby przerobić całą listę do końca marca i mieć kwiecień na powtórki. Jak rozłożyć powtórki do matury w ogóle, opisujemy w przewodniku techniki powtórek do egzaminu.
StudyPDF nie przeprowadzi z tobą egzaminu ustnego i nie usłyszy, jak mówisz. Mówienie na głos z minutnikiem musisz przećwiczyć sam albo z kimś. Narzędzie przydaje się w części, która zajmuje najwięcej czasu: zapamiętywaniu treści lektur i sprawdzaniu, czy naprawdę je znasz.
- Załóż kurs do polskiego i wgraj swoje notatki do lektur, opracowania z lekcji albo zdjęcia odręcznych notatek. StudyPDF sam podzieli materiał na tematy i zagadnienia.
- Z tych materiałów zrobisz fiszki i quizy, na przykład osobną talię do Lalki albo quiz z faktów do Dziadów III, który pokaże ci, gdzie grozi błąd kardynalny.
- Każda karta i każde pytanie wskazuje miejsce w twoich notatkach, z którego pochodzi, więc możesz to sprawdzić.
- Po kilku rundach widzisz, które lektury i zagadnienia znasz słabo, a kolejny quiz możesz ustawić właśnie na nie.
- W zakładce Plan w kursie wpisujesz datę egzaminu i dostajesz plan nauki do własnego materiału, ze słabymi tematami na początku.
- Bo, korepetytor AI, odpowiada na pytania o twoje notatki i podaje źródło.
Uczciwie: StudyPDF pracuje na tym, co wgrasz. Jeśli w notatkach brakuje sceny z lektury, nie wymyśli jej. W darmowym planie zrobisz mniej więcej cztery materiały tygodniowo, więcej dają płatne plany.
Ile punktów trzeba mieć, żeby zdać maturę ustną z polskiego?
9 punktów z 30, czyli 30%. Najwięcej punktów (16) daje treść obu wypowiedzi monologowych, po 8 za każde zadanie.
Czy na maturze ustnej można mieć notatki?
Tak, ale tylko te, które zrobisz w ciągu 15 minut przygotowania na kartkach z pieczątką szkoły. Na wydruku zestawu nie wolno pisać, a własnych notatek ani słowników nie wnosisz.
Ile jest pytań jawnych na maturze ustnej z polskiego?
Na lata 2026, 2027 i 2028 lista CKE ma 76 zadań do 29 lektur. Najwięcej zadań, bo 9, dotyczy Dziadów części III.
Co jeśli zapomnę kontekstu?
Dalej możesz zdobyć punkty, ale w zadaniu 1 bez kontekstu masz maksymalnie 4 punkty z 8. Dlatego warto mieć mały bank kontekstów, który znasz na pamięć i dopasowujesz do wielu zadań.
Czy można zacząć od drugiego zadania?
Tak. Wypowiedzi możesz wygłosić w dowolnej kolejności. Wiele osób zaczyna od zadania jawnego, bo jest przygotowane i daje pewny start.
