Je leert het best voor een tentamen als je in week 1 van het blok begint, niet in de tentamenweek. Zoek eerst op wat er precies getoetst wordt, maak na elk college een paar vragen over de stof en herhaal wekelijks wat je eerder had. Vanaf ongeveer twee weken voor het tentamen maak je vooral oude tentamens onder tijd en werk je je fouten bij. Zo hoef je de laatste dagen geen nieuwe stof meer te leren.
Zit je nog op de middelbare school? Dan past Toetsweek planning: schema voor 3 weken leren of Leren voor examens: planning en tips voor je eindexamen beter.
Hieronder vind je zes stappen, een weekschema voor een blok en wat je doet bij veel stof, een tentamen morgen of een hertentamen.
Wat is anders aan een tentamen op hbo en wo?
Op school heet het een toets. In het hoger onderwijs heet het tentamen, en een paar dingen daaraan bepalen je planning:
- Je krijgt de stof van een heel blok of semester in één keer, vaak met honderden pagina's en tien of meer colleges.
- Je weet vaak niet precies wat er komt. Je docent geeft leerdoelen, maar meestal geen proefvragen.
- Een tentamen levert studiepunten (EC) op als je een voldoende haalt, bij de meeste opleidingen een 5,5 of hoger. In je eerste jaar tellen die punten voor het bindend studieadvies, zie Bindend studieadvies halen: plan voor je eerste jaar.
- Je hebt een herkansing, het hertentamen. Dat geeft rust, maar het valt vaak in het volgende blok en kost je dan tijd die je nodig hebt voor nieuwe vakken.
Het tentamen is de toets van één vak. Het examen sluit je hele opleiding af.
Hoe leer je voor een tentamen? Zes stappen
1. Zoek uit wat er getoetst wordt
Lees je cursushandleiding of studiegids en schrijf op:
- de tentamenvorm: meerkeuze, open vragen, casus, essay of mondeling
- de weging van deeltentamens en of je voor een onderdeel een minimumcijfer nodig hebt
- welke hulpmiddelen mogen, zoals een rekenmachine of formuleblad
- de leerdoelen per week of college
Bij meerkeuze met gokcorrectie kost een fout antwoord soms punten. Dan is een vraag overslaan bij echte twijfel slimmer dan gokken. Lees de regels van je vak daarover.
2. Reken je uren uit
Een studiepunt is volgens de wet 28 uur studielast. Een vak van 5 EC is dus 140 uur, inclusief college, werkgroepen en opdrachten. Gaan daar 60 uur van op aan contacttijd en opdrachten, dan blijven er ongeveer 80 uur zelfstudie over. Dat is te veel om in de laatste week te proppen.
3. Maak van leerdoelen vragen
Zet bij elk leerdoel een vraag die op het tentamen zou kunnen staan. Uit "Je kunt het verschil uitleggen tussen X en Y" wordt: "Wat is het verschil tussen X en Y, en wanneer gebruik je welke?" Die vragen zijn je eerste oefenmateriaal, ook als je docent geen proefvragen geeft.
4. Haal de stof op in plaats van te herlezen
Herlezen en markeren voelt productief, maar levert weinig op. In een bekend overzicht van Dunlosky en collega's uit 2013 stonden oefentoetsen en gespreid leren bovenaan, markeren en herlezen onderaan. Doe dus dit:
- Actief ophalen: sluit je boek, schrijf op wat je weet en vul daarna aan.
- Gespreide herhaling: kom na een dag, een week en drie weken op een onderwerp terug. Zo vlakt de vergeetcurve af.
- Interleaving: wissel onderwerpen af binnen een sessie, zoals ze ook door elkaar in het tentamen staan.
Welke techniek bij welk vak past, lees je in Studiemethodes: 12 technieken op volgorde van bewijs en Leren voor een toets: 12 technieken die echt werken.
5. Maak je eigen overzicht
Schrijf per vak een samenvatting van één tot twee kantjes met kernbegrippen, formules en verbanden. Doe dat eerst uit je hoofd en kijk daarna pas in je boek. Hoe je dat opbouwt, staat in Samenvatting schrijven: stappen, opzet en voorbeeld.
6. Oefen onder tentamenomstandigheden
Maak minstens één oefententamen in de tijd die je op de dag zelf hebt, zonder telefoon en zonder boek, tenzij het open boek is. Zo merk je hoe snel je werkt.
Schema vanaf week 1 van je blok
Een blok bestaat vaak uit acht weken onderwijs en een of twee tentamenweken. Pas dit schema aan op de lengte van jouw blok.
| Wanneer | Wat je doet |
|---|---|
| Week 1 | Studiegids lezen, tentamendata en weging in je agenda zetten, per vak de leerdoelen op een lijst, je zelfstudieuren per week uitrekenen. |
| Week 2 tot en met 5 | Binnen twee dagen na elk college 20 tot 30 minuten: leerdoelen omzetten in vragen en uit je hoofd beantwoorden. Eén uur per week herhalen van wat je eerder had. |
| Week 6 en 7 | Eerste oud tentamen maken als nulmeting, fouten noteren, zwakke onderwerpen bijwerken. Je eigen overzicht van één tot twee kantjes maken. |
| Week 8 | Tweede oud tentamen onder tijd. Alleen zwakke onderwerpen opnieuw leren, sterke kort ophalen. |
| Tentamenweek | Per tentamen een vast rondje: overzicht doornemen, foutenlijst nalopen, een korte oefenronde. |
| De avond ervoor | Foutenlijst en overzicht kort doornemen, spullen klaarleggen, op tijd slapen. |
Meer over schema's lees je in Een effectief studieschema maken en hoe maak je een studieplan.
Hoe leer je voor een tentamen met veel stof?
Bij veel stof is niet alles even belangrijk. Zo kies je:
- Begin bij de leerdoelen, niet bij je boek. Wat daar niet in terugkomt, is meestal bijzaak.
- Kijk in oude tentamens op welke onderwerpen de meeste vragen komen. Die komen vaak terug.
- Verdeel de stof in blokken van een of twee colleges en geef elk blok een eigen sessie.
- Besteed de meeste tijd aan je zwakste onderwerpen. Dat voelt omgekeerd, want je begint liever met wat je al snapt. Leer begrippen ook samen met hun verbanden, want op een tentamen moet je vaak uitleggen waarom iets zo is.
Meer staat in hoe leer je veel stof in korte tijd en hoe leer je voor tentamens halverwege het semester.
Oude tentamens gebruiken
Oude tentamens zijn het beste oefenmateriaal dat je kunt krijgen, als je ze goed gebruikt. Zie ook oud examen in de woordenlijst.
Waar vind je ze?
- In de digitale leeromgeving van je vak, zoals Brightspace, Canvas of Blackboard.
- Bij je studievereniging, vaak in een tentamenbank.
- Bij je docent. Heeft die geen oude tentamens, vraag dan om voorbeeldvragen.
Hoe gebruik je ze?
- Maak de eerste in week 6 of 7 als nulmeting, zodat je nog tijd hebt om gaten te vullen.
- Maak de tweede onder tijd, zonder boek en zonder telefoon.
- Kijk elk tentamen na met het antwoordmodel, als dat er is. Noteer bij elke fout waarom het misging: stof niet gesnapt, vraag verkeerd gelezen of te weinig tijd.
- Leer de antwoorden niet uit je hoofd. Docenten passen vragen aan en leggen de nadruk elk jaar anders.
Is de stof van je vak veranderd, maak dan alleen de vragen over onderwerpen die nog in de studiegids staan. Zijn er geen oude tentamens, dan zijn de vragen uit stap 3 je oefenmateriaal.
Hoe leer je voor een tentamen in een of twee dagen?
Is het tentamen morgen en heb je het blok niet bijgehouden? Probeer dan niet alles te leren, maar zoveel mogelijk punten te halen:
- Lees de leerdoelen en markeer wat je kunt, half kunt en niet kunt.
- Pak een oud tentamen en kijk welke onderwerpen terugkomen.
- Leer eerst de onderwerpen die vaak terugkomen en waar je al iets van weet. Daar haal je de meeste punten per uur.
- Maak vragen in plaats van te lezen. Een uur oefenvragen levert meer op dan twee uur lezen.
- Slaap. Een nacht doorhalen kost je meestal meer dan het oplevert.
Lees ook werkt stampen op het laatste moment echt en hoe studeer je de avond voor een examen.
Meerdere tentamens in één tentamenweek
Heb je drie of vier tentamens binnen tien dagen? Zet ze op een rij met datum en EC. Geef de meeste tijd aan het vak met veel EC dat je het minst beheerst, niet aan het vak dat als eerste komt. Wissel vakken af binnen een dag en houd tussen twee tentamens een halve dag vrij. Bewaar het napraten tot het laatste tentamen voorbij is.
Op de dag zelf lees je eerst alle vragen door en begin je met wat je zeker weet. Meer tips staan in Toetsstrategieën: voor, tijdens en na de toets en bij hoe ga je om met examenstress.
Hertentamen: zo pak je het aan als het mis is gegaan
Zo pak je een onvoldoende aan:
- Vraag om inzage of nabespreking. Daar zie je waar je punten liet liggen.
- Verdeel je fouten over drie groepen: stof niet gesnapt, vraag verkeerd gelezen en tijd te kort. Elke groep vraagt om een eigen aanpak.
- Zet het hertentamen direct in je planning, naast je nieuwe vakken, met vaste uren per week.
- Zoek de regels op. Hoeveel herkansingen je hebt en of het hoogste of het laatste cijfer telt, staat in de onderwijs- en examenregeling (OER) van je opleiding en verschilt per instelling.
- Gebruik het schema hierboven, maar begin met je foutenlijst van de eerste poging.
Loop je in je eerste jaar achter op je studiepunten? Reken eerst uit hoeveel marge je nog hebt, zie het stuk over het bindend studieadvies.
Zo helpt StudyPDF bij het leren voor een tentamen
StudyPDF maakt het overhoren van je eigen stof sneller. Zo gebruik je het:
- Maak per vak een cursus en upload je collegedia's, aantekeningen, readers en foto's van je schrift of het whiteboard.
- StudyPDF deelt de stof op in onderwerpen en begrippen. Daaruit maak je een quiz, flashcards of een oefenexamen, voor het hele vak of alleen voor je zwakke onderwerpen.
- Elke vraag verwijst naar de plek in jouw materiaal waar het antwoord staat, dus je kunt altijd nakijken waar iets vandaan komt.
- Per begrip zie je hoe goed je het beheerst, zodat je volgende ronde op je gaten gericht is.
- In het tabblad Plan vul je je tentamendatum en je uren per dag in, en je krijgt een studieplanning over je eigen stof, met je zwakke onderwerpen eerst.
- Loop je vast, dan legt Bo, de AI-tutor, het uit op basis van je eigen materiaal, met bronvermelding.
Eerlijk is eerlijk: StudyPDF kent de leerdoelen en de tentamenvorm van jouw vak niet uit zichzelf, het werkt met wat jij uploadt. Echte oude tentamens maken en nakijken blijft het belangrijkste. StudyPDF is het sterkst bij het overhoren van begrippen, het herhalen en het vinden van je gaten. Je kunt het gratis uitproberen, meer ruimte krijg je met een betaald plan.
Veelgestelde vragen over leren voor een tentamen
Hoeveel tijd heb je nodig om voor een tentamen te leren?
Reken met 28 uur per studiepunt voor het hele vak, dus 140 uur voor een vak van 5 EC. Na aftrek van college en opdrachten blijft vaak 60 tot 90 uur zelfstudie over.
Hoe lang van tevoren moet je beginnen met leren?
Begin in week 1 van het blok met korte sessies na elk college. Voor de intensieve voorbereiding is twee tot drie weken voor het tentamen een goed vertrekpunt. Wie pas een week van tevoren begint, kan de stof niet meer spreiden.
Hoeveel oude tentamens moet je maken?
Twee tot vier per vak is een goede richtlijn, als er zoveel zijn. Belangrijker is dat je elk tentamen nakijkt en je fouten bijwerkt.
Mag je een tentamen herkansen?
Meestal wel. Hoe vaak, wanneer en welk cijfer telt als je twee keer meedeed, staat in de OER van jouw opleiding en verschilt per instelling. Vraag het na bij je studieadviseur.
