Powtarzanie elaboracyjne
Powtarzanie elaboracyjne to zapamiętywanie przez zastanawianie się, co coś znaczy, i łączenie tego z tym, co już wiesz. Jego przeciwieństwem jest powtarzanie podtrzymujące, czyli klepanie w kółko. Powtarzanie utrzymuje informację przy życiu przez chwilę. Dopiero elaboracja przenosi ją do pamięci długotrwałej.
Pomysł wywodzi się z teorii poziomów przetwarzania Fergusa Craika i Roberta Lockharta (1972). Im głębiej coś przetwarzasz, tym lepiej to pamiętasz. Płytkie przetwarzanie zatrzymuje się na powierzchni: jak słowo wygląda albo brzmi. Głębokie dotyczy znaczenia: czym coś jest, dlaczego jest prawdą, z czym się łączy. W słynnym późniejszym badaniu Craika i Tulvinga (1975) ludzie dużo lepiej pamiętali słowa oceniane pod kątem znaczenia niż te oceniane tylko pod kątem liter.
Powtarzanie podtrzymujące przydaje się na kilka sekund. Powtarzanie numeru telefonu, aż go wybierzesz, działa. Ale na egzamin w przyszłym tygodniu niewiele daje. Godziny recytowania definicji wydają się produktywne, bo słowa stają się znajome, a znajome łatwo pomylić z nauczonym.
Powtarzanie elaboracyjne jest aktywne. Zapytaj, dlaczego dany fakt jest prawdziwy, porównaj go z czymś podobnym, znajdź przykład z własnego życia, wyjaśnij go komuś albo zamień w pytanie. Każde powiązanie daje wspomnieniu jeszcze jedną drogę powrotu. Szersza strategia nauki to elaboracja. Powtarzanie elaboracyjne to podręcznikowa nazwa stosowania jej dokładnie w chwili, gdy próbujesz coś zapamiętać.
| Powtarzanie elaboracyjne | Powtarzanie podtrzymujące | |
|---|---|---|
| Co robisz | Łączysz nową myśl ze znaczeniem i tym, co wiesz | Powtarzasz treść dokładnie tak, jak brzmi |
| Przetwarzanie | Głębokie, dotyczy znaczenia | Płytkie, dotyczy brzmienia lub wyglądu |
| Utrzymuje informację | W pamięci długotrwałej | W pamięci krótkotrwałej, dopóki powtarzasz |
| Przykład | Wyjaśnienie, dlaczego mitochondria potrzebują tlenu | Powtórzenie dziesięć razy, że mitochondrium to elektrownia komórki |
| Przydaje się do | Egzaminów, rozumienia, transferu | Utrzymania numeru przez kilka sekund |
Ania musi zapamiętać, że pętla Henlego zagęszcza mocz. Gdyby powtórzyła to zdanie 20 razy, do piątku by je zapomniała. Zamiast tego pyta dlaczego: pętla wypompowuje sól, woda idzie za nią do tkanki, więc mocz, który zostaje, jest bardziej zagęszczony. Łączy to z tym, że po słonym jedzeniu chce jej się pić. Na egzaminie odtwarza odpowiedź z logiki, a nie z wykutego zdania.
- 1Przy każdym nowym fakcie zapytaj, dlaczego jest prawdziwy albo jak działa, i odpowiedz jednym zdaniem.
- 2Połącz go z czymś, co dobrze znasz, wcześniejszym wykładem albo własnym życiem.
- 3Porównaj go z pojęciem, z którym najłatwiej go pomylić, i nazwij różnicę.
- 4Wyjaśnij go na głos, jakbyś tłumaczył koledze, bez zaglądania do notatek.
- 5Zamień go w pytanie i sprawdź się z niego ponownie następnego dnia.