Pamięć autobiograficzna
Pamięć autobiograficzna to pamięć twojego własnego życia. Łączy pamięć epizodyczną, czyli konkretne chwile, takie jak pierwszy dzień na studiach, z faktami semantycznymi o tobie, takimi jak dawny adres czy szkoła, do której chodziłeś. Razem tworzą opowieść o tym, kim jesteś. Przy każdym przywołaniu jest budowana od nowa, a nie odtwarzana jak nagranie.
Martin Conway i Christopher Pleydell-Pearce (2000) opisują ją jako warstwową. Na górze są okresy życia, na przykład liceum albo rok za granicą. Niżej leżą zdarzenia ogólne, takie jak sobotnia piłka czy tydzień sesji. Na samym dole jest wiedza o konkretnym zdarzeniu: dźwięk w sali egzaminacyjnej, pytanie, przy którym miałeś pustkę w głowie. Ta warstwa jest najbardziej żywa i najszybciej blednie.
Dwa wzorce powtarzają się stale. Prawie nikt nie ma wspomnień sprzed około 3. roku życia, co nazywa się amnezją dziecięcą. Ludzie przypominają sobie też więcej wydarzeń z okresu mniej więcej od 10. do 30. roku życia niż z innych etapów, to tak zwany garb reminiscencji. Silne emocje utrwalają niektóre chwile, stąd biorą się wspomnienia fleszowe, ale każde przywołanie odbudowuje wspomnienie i szczegóły mogą się przesuwać.
W nauce przydaje się efekt odniesienia do siebie. W badaniu Rogersa, Kuipera i Kirkera z 1977 roku ludzie lepiej zapamiętywali słowa, gdy oceniali, czy dane słowo ich opisuje, niż gdy oceniali jego znaczenie. Łącząc nowy materiał z własnym życiem, zaczepiasz go o najbogatszą sieć wspomnień, jaką masz. Jeden osobisty przykład do pojęcia często daje więcej niż trzecie czytanie definicji.
| Poziom | Co zawiera | Przykład |
|---|---|---|
| Okresy życia | Długie etapy życia z jednym tematem | Twoje lata w liceum |
| Zdarzenia ogólne | Zdarzenia powtarzające się lub rozciągnięte w czasie | Cotygodniowa grupa nauki na pierwszym semestrze |
| Wiedza o konkretnym zdarzeniu | Żywe szczegóły jednej chwili | Pytanie, przy którym miałeś pustkę na pierwszym egzaminie |
Aisha musi nauczyć się warunkowania instrumentalnego na egzamin z psychologii. Zamiast czytać definicje od nowa, przy każdym terminie zapisuje przykład z własnego życia. Wzmocnienie pozytywne: młodszy brat dostaje czas przed ekranem za odrobione lekcje. Wzmocnienie negatywne: sprząta pokój, żeby mama przestała jej przypominać. Kara: zabrany telefon po zbyt późnym powrocie do domu. Tydzień później przykłady przywołują też definicje.
- 1Po przeczytaniu pojęcia zapytaj się, gdzie spotkałeś je we własnym życiu.
- 2Zapisz krótki osobisty przykład obok definicji, własnymi słowami.
- 3Jeśli nic nie pasuje, wyobraź sobie siebie w tej sytuacji i to, jak byś zareagował.
- 4Gdy się sprawdzasz, przywołaj najpierw przykład, a potem dokładną definicję.
- 5Sprawdź przykład w swoich materiałach, żeby żywa historia nie zastąpiła poprawnej idei.