Goede studiegewoontes zijn kleine dingen die je elke keer doet als je leert en die zorgen dat de stof blijft hangen: jezelf overhoren in plaats van herlezen, je leren spreiden in plaats van blokken, in korte blokken zonder telefoon werken en je week vooruit plannen. Daar heb je geen talent voor nodig. Je hebt herhaling nodig, tot het vanzelf gaat.
Hieronder vind je twaalf gewoontes die zowel onderzoek als ervaring ondersteunen, elk met de reden waarom ze werken en een manier om deze week te beginnen. Je hebt ze niet alle twaalf nodig. Kies er twee of drie, oefen ze een maand en voeg er dan meer toe.
Een goede studiegewoonte doet een van deze drie dingen:
- Ze laat je kennis uit je geheugen ophalen. Zo worden herinneringen sterker.
- Ze spreidt je leren over de tijd, zodat je herhaalt vlak voordat je iets vergeet.
- Ze beschermt je aandacht, zodat de tijd die je erin steekt ook echt telt.
Een groot overzichtsonderzoek naar leertechnieken (Dunlosky en collega's, 2013) concludeerde dat jezelf testen en gespreid oefenen het meest opleveren, en dat herlezen en markeren weinig doen. De meeste slechte gewoontes voelen productief, maar doen geen van die drie dingen.
1. Overhoor jezelf in plaats van te herlezen
Waarom het werkt: een antwoord uit je geheugen halen maakt het veel sterker dan het nog eens zien. Dat heet actief ophalen.
Zo begin je: klap na elke les je aantekeningen dicht en schrijf drie vragen op over wat je net hebt geleerd. Beantwoord ze de volgende dag zonder te kijken. Meer vormen vind je bij hoe doe je active recall.
2. Spreid je leren
Waarom het werkt: een onderwerp op meerdere dagen herhalen levert meer op dan dezelfde tijd in één keer. Als je tussendoor een beetje vergeet, moet elke herhaling harder werken. Dat heet gespreide herhaling.
Zo begin je: leer je iets nieuws, plan dan een korte herhaling na een dag, na drie dagen en na een week.
3. Leer elke dag op hetzelfde tijdstip
Waarom het werkt: een vaste tijd haalt de dagelijkse keuze weg of je wel gaat leren. Als het bij je dag hoort, kost het minder wilskracht.
Zo begin je: kies een blok van 45 minuten dat je vijf dagen per week kunt volhouden, bijvoorbeeld direct na het avondeten. Ons antwoord op hoe bouw je een studieroutine die blijft hangen loopt het stap voor stap door.
4. Werk in blokken met pauzes
Waarom het werkt: je aandacht zakt weg in lange sessies. Korte blokken met geplande pauzes houden de kwaliteit hoog. De bekendste vorm is de pomodoro-techniek: 25 minuten werken, 5 minuten pauze.
Zo begin je: probeer drie rondes van 25/5. Vind je dat te kort, ga dan naar 45/10.
5. Leg je telefoon in een andere kamer
Waarom het werkt: zelfs een telefoon op stil, met het scherm naar beneden op je bureau, kan aan je aandacht trekken. Afstand haalt de verleiding helemaal weg.
Zo begin je: telefoon in een andere kamer tijdens je eerste blok van de dag. Lukt focussen dan nog steeds moeilijk, lees dan hoe focus je op studeren.
6. Plan je week op zondag
Waarom het werkt: een planning maakt van "ik zou moeten leren" een "dinsdag, 19.00 uur, scheikunde hoofdstuk 4, opgaven". Concrete plannen houd je veel makkelijker vol.
Zo begin je: neem op zondag 15 minuten, schrijf deadlines en toetsen op en verdeel de onderwerpen over je leertijden. Een studieplanning-sjabloon geeft je een kant-en-klaar schema.
7. Geef elke sessie een doel
Waarom het werkt: "biologie leren" heeft geen einde. "Alle 15 opgaven aan het eind van het hoofdstuk maken" wel. Duidelijke doelen voorkomen verspilde tijd.
Zo begin je: schrijf voor elke sessie één concreet doel bovenaan je blad.
8. Begin met het moeilijkste vak
Waarom het werkt: je concentratie is meestal het best aan het begin van een sessie. Gebruik die voor het onderwerp dat haar het meest nodig heeft, niet voor het onderwerp dat je leuk vindt.
Zo begin je: zet je taken van vandaag op volgorde van moeilijkheid en begin met de zwaarste.
9. Wissel onderwerpen en soorten opgaven af
Waarom het werkt: als je verschillende soorten opgaven door elkaar oefent, leer je de juiste aanpak kiezen. Precies dat vraagt een toets. Dat heet interleaving.
Zo begin je: mix bij wiskunde of natuurkunde opgaven uit de laatste drie hoofdstukken, in plaats van hoofdstuk voor hoofdstuk te werken.
10. Leg het uit in je eigen woorden
Waarom het werkt: bij uitleggen moet je ideeën verbinden, en je merkt precies waar je begrip ophoudt.
Zo begin je: leg na een sessie het hoofdidee in twee minuten hardop uit, alsof je het aan een jongere leerling vertelt.
11. Herhaal je aantekeningen binnen 24 uur
Waarom het werkt: veel van wat je in de les hoort, vervaagt binnen een dag als je er niets mee doet. Een korte herhaling op dezelfde dag houdt veel meer vast.
Zo begin je: maak elke avond tien minuten vragen van de aantekeningen van die dag.
12. Bescherm je slaap
Waarom het werkt: tijdens je slaap slaat je brein op wat je hebt geleerd. Wie minder slaapt om meer te leren, onthoudt uiteindelijk vaak minder.
Zo begin je: kies op schooldagen een vaste bedtijd en stop 30 minuten daarvoor met leren.
| Slechte gewoonte | Waarom het mislukt | Doe dit in plaats daarvan |
|---|
| Aantekeningen herlezen | Voelt vertrouwd, test niets | Aantekeningen dicht, jezelf overhoren |
| Alles markeren | Markeren is geen leren | Vragen in de kantlijn schrijven |
| De avond ervoor blokken | Vervaagt snel, kost slaap | Korte herhalingen door de week |
| Tussendoor appen | Elke wissel kost concentratie | Telefoon in een andere kamer |
| Alleen leren wat je leuk vindt | Zwakke onderwerpen blijven zwak | Met het moeilijkste onderwerp beginnen |
| Lange sessies zonder pauze | Je aandacht zakt weg | Blokken van 25 tot 50 minuten |
| Wachten op motivatie | Die komt zelden vanzelf | Vaste tijd en een piepkleine eerste stap |
Is uitstellen je grootste probleem, begin dan bij hoe stop je met uitstellen.
Goede gewoontes kennen is makkelijk. Ze volhouden is het lastige deel. Dit helpt:
- Begin kleiner dan je denkt. Tien minuten per dag die je echt doet, zijn beter dan een uur dat je overslaat.
- Koppel de gewoonte aan iets wat je al doet. "Als ik thuiskom en gegeten heb, open ik mijn flashcards."
- Maak haar zichtbaar. Laat je spullen op je bureau liggen, open bij het onderwerp van morgen.
- Houd het bij. Een kruisje in je agenda voor elke leerdag geeft je een reeks die je niet wilt breken.
- Sla nooit twee keer over. Eén dag missen is normaal. Twee dagen achter elkaar is het begin van een nieuwe gewoonte, namelijk niet leren.
Reken erop dat een nieuwe gewoonte weken nodig heeft voordat ze automatisch gaat. Onderzoek naar gewoontevorming laat grote verschillen zien, vaak twee maanden of meer. Geef dus niet op na de eerste week.
De gewoontes zijn hetzelfde, maar de omgeving verandert.
Op de middelbare school heb je een vast rooster en controleren docenten je huiswerk. Je belangrijkste taak is dus om jezelf overhoren en gespreid herhalen toe te voegen aan wat je opgegeven krijgt.
In je studie heb je misschien maar een paar uur college per dag, en niemand controleert iets tot de tentamenweek. Dan zijn het belangrijkst: je week plannen, op vaste tijden leren en elk college binnen een dag nawerken. Wie bijblijft, hoeft voor de tentamens veel minder in te halen.
StudyPDF is een hulpmiddel dat je een deel van het voorbereidende werk uit handen kan nemen. Je uploadt je eigen lesmateriaal, zoals dia's, aantekeningen, teksten of foto's van hand-outs, en het maakt er quizzen, flashcards en oefenexamens van. Dat maakt gewoonte 1 en 11 sneller: de vragen liggen klaar, dus je kunt je tijd besteden aan het beantwoorden.
De Plan-tab helpt bij gewoonte 2 en 6. Je vult je examendatum in, hoeveel uur je kunt leren en op welke dagen. Hij zet sessies met een datum klaar tot het examen, zet je zwakste onderwerpen vooraan en laat ze terugkomen. Streaks helpen je om dag na dag door te gaan. Het gratis abonnement is goed voor ongeveer vier leermaterialen per week. Je kunt het proberen met een studieplanning uit je eigen aantekeningen.
Wat zijn de belangrijkste studiegewoontes?
Jezelf overhoren in plaats van herlezen, je leren over meerdere dagen spreiden, op een vast tijdstip zonder telefoon leren en genoeg slapen. Verander je maar één ding, begin dan met jezelf overhoren.
Hoe lang duurt het om een studiegewoonte op te bouwen?
Meestal een aantal weken, vaak twee maanden of meer voordat het automatisch voelt. Begin klein en houd het op drukke dagen vol met een versie van vijf minuten.
Hoeveel uur per dag moet je leren?
Dat hangt af van je niveau en je vakken. Op de middelbare school is een tot twee geconcentreerde uren op schooldagen een goed begin. In je studie hangt het sterk af van je opleiding en het moment in het semester.
Wat is het verschil tussen studiegewoontes en studievaardigheden?
Studievaardigheden zijn de technieken, zoals actief ophalen of aantekeningen maken. Studiegewoontes bepalen of je ze echt gebruikt, regelmatig en zonder erover na te denken. Pas met goede gewoontes leveren vaardigheden resultaat op.
