Interferencja retroaktywna
Interferencja retroaktywna to sytuacja, w której to, czego uczysz się teraz, utrudnia przypomnienie sobie tego, czego nauczyłeś się wcześniej. Nowe zagłusza stare. Jej odwrotnością jest interferencja proaktywna, gdy wcześniejsza wiedza przeszkadza nowej. Obie są najsilniejsze, gdy treści są do siebie bardzo podobne.
Prosty sposób, żeby je odróżnić: retro znaczy wstecz, więc cierpi starsze wspomnienie. Pro znaczy naprzód, więc stare wspomnienie pcha się do przodu i blokuje nowe. Zmieniasz hasło i wkrótce nie pamiętasz starego. To retroaktywna. Wciąż wpisujesz stare hasło na nowym koncie. To proaktywna.
Interferencja to jedna z głównych przyczyn zapominania, obok zwykłego zacierania się śladów z czasem. Wspomnienia, które mają te same wskazówki, konkurują ze sobą, gdy próbujesz wydobyć jedno z nich. Jeśli dwie listy, dwa języki albo dwa podobne wzory opierają się na tych samych wskazówkach, mózg sięga po złe albo po żadne.
W nauce chodzi o kolejność i podobieństwo. Dwa bardzo podobne tematy jeden po drugim, jak słówka z hiszpańskiego zaraz po włoskim albo dwie grupy leków o podobnych nazwach, zlewają się. Rozdziel je w czasie, wstaw coś innego pomiędzy, sprawdzaj się z obu i nazwij różnice wprost. Sen wkrótce po nauce też chroni to, czego się właśnie nauczyłeś, bo mniej nowych informacji konkuruje z nim, gdy się utrwala.
| Retroaktywna | Proaktywna | |
|---|---|---|
| Kierunek | Nowe zakłóca stare wspomnienie | Stare zakłóca nową naukę |
| Co tracisz | Starszą informację | Nowszą informację |
| Przykład z życia | Uczysz się nowego numeru i zapominasz stary | W styczniu wciąż wpisujesz w dacie zeszły rok |
| Przykład z nauki | Po słówkach z włoskiego uciekają ci hiszpańskie | Po hiszpańskim włoskie słowa wychodzą ci po hiszpańsku |
| Najlepsza obrona | Rozdzielać podobne tematy, sen, przypominanie | Zestawiać stare z nowym, często sprawdzać nowe |
Tomek uczy się układu współczulnego o 16:00, a przywspółczulnego o 17:00. Na kartkówce następnego dnia nie wie, który rozszerza źrenice. Drugi temat nadpisał część pierwszego. Rozwiązanie: jeden układ dziennie, quiz z obu wymieszanych na koniec tygodnia i tabela różnic w dwóch kolumnach.
- 1Nie ucz się dwóch bardzo podobnych tematów jeden po drugim. Wstaw pomiędzy inny przedmiot albo przerwę.
- 2Zapisz różnice obok siebie, w tabeli albo na głos, żeby każde wspomnienie miało własną wskazówkę.
- 3Sprawdzaj się z obu tematów wymieszanych, gdy znasz już każdy osobno, żeby ćwiczyć ich rozróżnianie.
- 4Wróć do starszego tematu po nauczeniu się nowego, rozkładając to na kilka dni.
- 5Ucz się trudniejszego lub starszego materiału przed snem i nie dokładaj zaraz potem nowego.